Crkva Sv. Nikole

 

Crkva Sv. Nikole danas teritorijalno pripada župi Gornja Brela. Nalazi se na biokovskim obroncima, sjeveroistočno od Dubaca na nadmorskoj visini od 572 m nad morem, na brdu Prirovcu. Pretpostavlja se da je napravljena još u predturskim vremenima u vremenu između 1200-1500 god. Prvi je spominje bizantski car Konstantin VII Porfirogenet u svom djelu “De administrando imperio” – “O upravljanju carstvom”.

To je najstarija crkva u Brelima. U Katastarskim je knjigama uknjižena kao čest. Zgrade br.477, a površina zemlje oko crkve iznosi 345 metara kvadratnih.

Napravljena je jednobrodno u gotičkom stilu. Crkvena lađa je duga 11,50 m, a široka 5,30 m. Rađena je od kamena, nepravilno klesanih kvadera pokrivenih žbukom. Na istočnom dijelu crkve nalazi se prezbiteri tj. niša dimenzija 1,30 x 2,70 m gdje je oltar ispred kojeg se navodno nalazi svećenički grob. Unutrašnjost je presvođena gotički slomljenim svodom pod kojim teče jednostavni kameni vijenac, a zidovi su joj raščlanjeni slijepim arkadama.

Na unutarnjim stijenama sačuvana su dva kamena križa jednakih krakova, znakovi posvećenja crkve, koje se zbilo 26.svibnja nepoznate godine.

Godine 1933. Breljani su pod vodstvom župnika Soljanića izveli popravak groblja i crkve “iz temelja”, ali nažalost nestručno. Od 1952. do 1990. jugovojska nije dopuštala da itko pristupa k crkvi, pa se u njoj nije smjela služiti ni sv. Misa. Od tada se crkva nalazila u veoma zapuštenom stanju.

Poticaj za obnovu crkve Sv. Nikole je krenuo od dr. Darka Šošića 1998. god. Kada su došli do crkve, zatekli su je u raspadajućem stanju. Obnova je tekla uz suradnju s konzervatorima. Crkva je kompletno obnovljena. Postavljeni su novi prozori i nova ulazna vrata.

Dovedena je voda s izvora iz Bukovačke drage na udaljenosti od 1000 m koja dolazi do crkve slobodnim padom. Hrvatska vojska je uvelike pomogla pri obnovi crkve.

Kroz nepune dvije godine, obnova crkve je privedena kraju. Za samo 162 000 kuna je obnovljen projekt koji se procjenjuje na oko 500 000 kuna.

Nakon obnove, vraćeno je zvono na crkvu na kojem je ispisana posveta iz 1933. godine.

28. svibnja 2000. godine je crkva svečano blagoslovljena.
Nada Marušić